Βροχικό Άσθμα

Το άσθμα αποτελεί ένα σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Άνθρωποι όλων των ηλικιών, σε όλο τον κόσμο, πάσχουν από αυτή τη χρόνια νόσο, η οποία, εάν δεν βρίσκεται σε έλεγχο, μπορεί να τους θέσει σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινή τους ζωή ή και να αποβεί μερικές φορές μοιραία.

 

Ορισμός του άσθματος

Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών στην οποία παίρνουν μέρος πολλά κύτταρα και κυτταρικά στοιχεία. Η χρόνια φλεγμονή σχετίζεται με βρογχική υπεραντιδραστικότητα, με την ανάπτυξη δηλαδή, μιας ευαισθησίας των βρόγχων, που οδηγεί σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια συριγμού, δύσπνοιας, αίσθησης βάρους στο στήθος και βήχα, ιδιαίτερα τη νύκτα ή νωρίς το πρωί.

Αυτά τα επεισόδια συνοδεύονται συχνά από απόφραξη των βρόχων η οποία είναι συνήθως αναστρέψιμη αυτόματα ή μετά από θεραπεία.

 

Συχνότητα του άσθματος

Υπολογίζεται ότι περίπου 300 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από άσθμα. Η συχνότητα εμφάνισης της νόσου διαφέρει από χώρα σε χώρα και κυμαίνεται από 1-18%. Οι μεγάλες στατιστικές διαφορές που εμφανίζονται οφείλονται εν μέρει και στον τρόπο και τη μεθοδολογία διάγνωσης του άσθματος σε κάθε χώρα. Στη χώρα μας η συχνότητα της νόσου υπολογίζεται σε ποσοστό από 2 έως 8% σε διάφορες μελέτες, ποσοστό αρκετά υψηλό. Η μεγαλύτερη συχνότητα της νόσου παρατηρείται στη Νέα Ζηλανδία που φθάνει σε ποσοστό 18%.

 

Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και έκφραση του άσθματος

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του άσθματος σε έναν άνθρωπο μπορούν να χωριστούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: σε αυτούς που προκαλούν την εμφάνιση του άσθματος ως νόσου και σε αυτούς που προκαλούν τα συμπτώματα του άσθματος.

Κάποιοι από τους παράγοντες δρουν αμφίδρομα.

Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει γενετικούς παράγοντες (π.χ. ύπαρξη μελών στην οικογένεια με άσθμα ή άλλες αλλεργίες), καθώς και την ατοπική-αλλεργική προδιάθεση κάθε ατόμου. Η δεύτερη περιλαμβάνει κυρίως περιβαλλοντικούς παράγοντες (π.χ. αλλεργιογόνα, καπνός τσιγάρου, μόλυνση του περιβάλλοντος, επαγγελματικές ουσίες που προκαλούν ευαισθητοποίηση των πνευμόνων).

Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του άσθματος σε κάποιον άνθρωπο παίζει η αλληλεπίδραση που αναπτύσσεται μεταξύ των ιογενών λοιμώξεων που περνά κάθε φορά και της ατοπίας του, δηλαδή της αλλεργικής του προδιάθεσης. Η ατοπία ενός ανθρώπου επηρεάζει την απάντηση των πνευμόνων του στις ιώσεις, και οι ιώσεις με τη σειρά τους μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη βρογχικής υπεραντιδραστικότητας.

Η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου δρα με πολλούς τρόπους στην ανάπτυξη άσθματος, ιδίως σε ανθρώπους με ατοπία. Αυξάνει τον κίνδυνο βρογχικής υπεραντιδραστικότητας, ενοχοποιείται για επιταχυνόμενη επιδείνωση της αναπνευστικής λειτουργίας σε ασθενείς που ήδη πάσχουν από άσθμα, αυξάνει τη σοβαρότητα του άσθματος, προδιαθέτει τους ασθενείς με άσθμα σε κακή συμμόρφωση με τη θεραπευτική τους αγωγή (εισπνεόμενα ή άλλα φάρμακα) και μειώνει την πιθανότητα το άσθμα τους να τεθεί σε πλήρη έλεγχο.

 

Συμπτώματα του βρογχικού άσθματος

Το βρογχικό άσθμα μπορεί να εμφανιστεί με μια σειρά συμπτωμάτων όπως ο βήχας, κυρίως τις βραδινές ή πρώτες πρωινές ώρες, η συριγμώδης αναπνοή, η δύσπνοια και το βάρος στο θώρακα, ο θωρακικός πόνος, αλλά και άλλα λιγότερο συχνά. Συνυπάρχει και αλληλεπιδρά πολλές φορές με την αλλεργική ρινίτιδα και την ατοπική δερματίτιδα καθώς τα κύτταρα που προκαλούν τη φλεγμονή και την αλλεργική αντίδραση είναι τα ίδια.

Στα παιδιά μέχρι 5 χρονών τα συμπτώματα προσομοιάζουν με μια ιογενή λοιμωξη του αναπνευστικού και για το λόγο αυτό υπάρχει δυσκολία στη διάγνωση και θεραπεία σε αυτές τις ηλικίες.

 

Διάγνωση του άσθματος και δυσκολίες που περιλαμβάνει

Η διάγνωση του άσθματος γίνεται από το ιστορικό και τη κλινική εικόνα αρχικά, τα οποία θέτουν την υποψία και από μια σειρά εργαστηριακών και λειτουργικών εξετάσεων, που βοηθούν και τεκμηριώνουν την διάγνωση. Οι εξετάσεις αυτές είναι :

  • Η σπιρομέτρηση και ο πλήρης έλεγχος της αναπνευστικής λειτουργίας
  • Εργαστηριακές αιματολογικές εξετάσεις (ολικήIGE, ειδικά αλλεργιογόνα Rast)
  • Αλλεργικά Prick test
  • Δοκιμασία πρόκλησης μεταχολίνης

Η τεκμηρίωση της διάγνωσης του άσθματος γίνεται πιο δύσκολη σε παιδιά κάτω των 5 ετών. Αυτό η δυσκολία υπάρχει επειδή μέχρι αυτή την ηλικία τα παιδιά παθαίνουν συχνά λοιμώξεις αναπνευστικού που η κλινική τους εικόνα μοιάζει πολύ με μια παρόξυνση άσθματος ή την προκαλεί. Επίσης μέχρι αυτή την ηλικία τα παιδιά δεν μπορούν να συνεργαστούν για εκτελέσουν αξιόπιστα σπιρομέτρηση και λειτουργικό έλεγχο αναπνευστικού. Η διάγνωση λοιπόν όταν δεν υπάρχει άλλου είδους εργαστηριακή επιβεβαίωση πρέπει να γίνεται εμπειρικά.

 

Θεραπεία και παρακολούθηση

Το βρογχικό άσθμα είναι πλέον μια νόσος που ρυθμίζεται και αντιμετωπίζεται απόλυτα με τα σύγχρονα και καινοτόμα φάρμακα που έχουν ανακαλυφθεί. Σε όλα τα στάδια της πάθησης, από τα πιο ελαφρά μέχρι το σοβαρό μη ελεγχόμενο, υπάρχει κατάλληλη θεραπεία προκειμένου να ρυθμιστεί η νόσος. Στόχοι της θεραπείας είναι να ελεγχθούν απόλυτα τα συμπτώματα και ο ασθενής να μπορεί να έχει μια φυσιολογική ζωή και δραστηριότητα και να μειωθεί ο αριθμός και η ένταση των παροξύνσεων.